Przeszłość drogowskazem

Tradycje żydowskie

Wydawnictwo

Nasze publikacje
 
Wirtualna Wystawa
Słownik pojęć judaistycznych
Wpisz szukane hasło



| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


P
Stron: 1 2   >
Termin Definicja
Parasza

Parasza - פרשה

Fragment Tory odczytywany w synagodze z okazji szabatów, świąt oraz w dni powszednie w poniedziałki i czwartki. Nazwy szabatów korespondują z nazwami odpowiednich fragmentów. Podział tekstu Tory na 54 parsze jest niezależny od podziału na rozdziały i wersy. Występuje we wszystkich odłamach judaizmu i opiera się o podział wprowadzony przez Majmonidesa w dziele Miszne Tora. Podział jest wizualnie zaznaczony na zwojach Tory za pomocą odstępów i pustych przestrzeni. Podział w formie pustej linii bez tekstu oznacza parszę nazywaną parsza otwarta (parsza ptucha) a podział w formie linii skończonej w środku kolumny tekstu to parsza zamknięta (parsza sgura).

 
Parochet

Parochet - פרוכת

Zasłona zakrywająca zwoje Tory w aron ha-kodesz. Jest bezpośrednim nawiązaniem do
zasłony, która oddzielała w Światyni Jerozolimskiej miejsce święte świętych od głównego pomieszczenia świątynnego (Księga Wyjścia 36:31-33). Parochety zrobione są zwykle z aksamitnej tkaniny bogoato zdobionej haftami. Hafty te zwykle przedstawiają lwy podtrzymująe Tablice Przymierza, gwiazdy Dawida czy koronę Tory. Zwykle za parochetem znajdują się drzwi. W tradycji Żydów wloskich były używane dwa parochety, zewnetrzny i wewnetrzny, widoczny po otwarciu drzwi aron ha-kodesz. Według zwyczaju wraz ze zmianami w kalendarzu liturgicznym zmienia się także kolor parochetu. Na przyklad biały prochet wiesza się w okresie noworocznym, zielony na Szawout, w post Tisza be-aw czarny.

 
Pesach

Pesach - פסח

Święto rozpoczynające się piętnastego dnia miesiąca nisan. Trwa siedem dni w Izraelu, osiem dni w diasporze. W Izraelu pierwszy i ostatni dzień obchodzone są jako święta, zaś w diasporze dwa pierwsze i dwa ostatnie. Pozostałe dni to pół święta. Wraz z Szawuot i Sukot – jedno ze świąt pielgrzymich. W wigilię Pesach urządza się uroczystą kolację sederową w trakcie której odczytuje się „Hagadę na Pesach” – tekst opowiadający o wyjściu Żydów z Egiptu i mający na celu podtrzymanie pamięci o tym wydarzeniu. Podczas święta ściśle przestrzega się zasad koszerności na Pesach. Produkty dozwolone w czasie święta nie mogą zawierać zakwasu. Tradycja Żydów orientalnych oraz europejskich nieco się różni. Ci ostatni spożywają kitnijot – produkty z roślin strączkowych. Pesach jest świętem wolności. Jest także świętem wiosny.

 
Pidjon ha-ben

Pidjon ha-ben – פדיון הבן

Wykupienie syna; ceremonia wykupienia pierworodnego potomka płci męskiej od zobowiązań w stosunku do służby świątynnej (kohenów). Aby przeprowadzić ceremonię muszą być spełnione między innymi następujące warunki: dziecko powinno się urodzić w naturalny sposób, nie przez cesarskie cięcie, powinno być pierwszym dzieckiem wychodzącym z łona matki, to znaczy syn matki, która wcześniej poroniła już nie jest uważany za pierworodnego i nie dokonuje się jego wykupu, poza tym syn kohena i lewity, także nie podlega wykupowi.
Uroczystość ma miejsce kiedy dziecko ukończy jeden miesiąc. Kapłan w zamian za pięć srebrnych monet dokonuje wykupu. Następnie udziela dziecku błogosławieństwa kapłańskiego, po czym odbywa się uczta.

 
Pijut

Pijut - פיוט

Poemat liturgiczny wykonywany podczas ceremonii religijnych. Początkowo termin odnosił się do wszystkich pieśni i poematów religijnych. Współcześnie do pijut zalicza się tylko te pieśni, które mają charakter hymnów. Najbardziej znanym poematem tego typu jest „Adon Olam” pochodzący z jedenastowiecznej Hiszpanii, czy śpiewany na wejście szabatu – „Lecha dodi”.

 


| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Glossary V2.0
Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra
ul. Twarda 6; 00-105 Warszawa
tel. 22 620 34 96
Nr konta bankowego: 04124010241111001005772107