Przeszłość drogowskazem

Tradycje żydowskie

Wydawnictwo

Nasze publikacje
 
Wirtualna Wystawa
Słownik pojęć judaistycznych
Wpisz szukane hasło



| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


B
Stron: 1 2 3 4   >
Termin Definicja
Bar micwa

Bar micwa -  בר מצווה

Syn przykazania, uroczystość, podczas której chłopiec staje się dorosły wobec prawa. Od tej chwili jest odpowiedzialny za swe czyny i musi wypełniać wszystkie nakazy prawa religijnego. Chłopiec powinien mieć trzynaście lat i jeden dzień.
Uroczystość Bar micwa składa się z dwóch części: nakładania tefilin odbywającego się w trakcie tygodnia oraz wezwania do czytania Tory. Ta część powinna odbyć się w dniu, kiedy czytana jest Tora. Na przykład: w poniedziałek, czwartek lub w Rosz Chodesz). Drugą cześć stanowi uroczystość odbywająca się w szabat w synagodze. Uroczystość odbywa się w synagodze w najbliższą sobotę po urodzinach chłopca. W czasie uroczystości wzywany on jest do publicznego odczytania fragmentu Tory. W wielu społecznościach obchodzi się tylko tę drugą część. Ojciec chłopca obchodzącego bar micwę w specjalnym błogosławieństwie dziękuje, ze został uwolniony od odpowiedzialności za czyny syna.
Informacja o przejściu w wiek dorosły, kiedy osoba zobligowana jest do przestrzegania prawa religijnego, pojawia się dopiero w misznie (pięciolatek – zobligowany jest do studiowania Tory, dziesięciolatek - miszny, trzynastolatek – do przestrzeganie przykazań a osiemnastolatek - do ożenku). Chłopiec od momentu bar micwy może być wliczany do minjanu.

 
Barajta

Barajta - ברייתא   

Nazwa nadana naukom tannaitów, które nie zostały włączone do miszny. Nazwa pochodzi z języka aramejskiego, oznacza - zewnętrzna. Większość rozproszona jest w obu Talmudach, w Toseftach oraz w midraszach halachicznych (Mechilta, Sifra). Barajta rozproszona w Talmudzie babilońskim i jerozolimskim została zebrana przez Michaela Heigera w dziesięciu tomach „Ocar ha-Berajtot”. Według Rambama autorami Barajty byli rabini Hoszaja i bar Kapara.

 
Bat Kol

Bat Kol - בת קול 

Niebiański głos głoszący posłanie od Boga, napomnienie lub sąd. Może obwieszczać boską wolę dotyczącą wspólnoty, narodu, władców lub jednostek. Według rabinów Bat kol objawiała się patriarchom: Abrahamowi i Izaakowi, przywódcom narodu: Mojżeszowi i Aronowi, a także podczas nadania Tory na Synaju. Według Talmudu słyszał ją Szaul i Salomon.
Odwiedzający Jerozolimę po zburzeniu Świątyni słyszeli bat kol w ruinach Świątyni. Bat kol przynosi także ukojenie. Rozstrzyga spory pomiędzy szkołami Hilela i Szamaja.
Bat Kol była uważana za głos Boga, głos aniołów lub niebiańskie echo. Bat kol może głosić zasługi świętobliwych mężów, a także sądzić ludzi po śmierci.

 
Bat micwa

Bat micwa -  בת מצווה

Córka przykazania. Uroczystość, w czasie której dziewczynka staje się w pełni dorosłą wobec prawa religijnego, obchodzona przez nią w wieku dwunastu lat. Dziewczynka uważna jest za dorosłą rok wcześniej niż chłopiec, ponieważ uważa się, że wcześniedojrzewa fizycznie. Od tego momentu jest zobowiązana do przestrzegania wszystkich nakazów przeznaczonych dla kobiet.
Na przestrzeni wieków nie obchodzono bat micwy. Dopiero w wieku XIX zaczęto obchodzić tę uroczystość, na początku wśród nowoczesnych ortodoksów, później w społecznościach liberalnych. W wielu reformowanych i konserwatywnych gminach dziewczęta świętują wejście w dorosłość podobnie jak chłopcy w wielu trzynastu lat.
Po raz pierwszy zorganizowano uroczystość bat micwy w 1922 roku w Nowym Jorku. Większość społeczności ortodoksyjnej sprzeciwia się urządzaniu uroczystości.

 
Bdikat chamec

Bdikat chamec -  בדיקת חמץ 

Poszukiwanie chamecu. Ponieważ podczas święta Pesach zakazane jest spożywanie oraz posiadanie zakwasu (czyli produktów z następujących zbóż: pszenicy, żyta, jęczmienia, owsa, czy orkiszu) w wieczór poprzedzający początek wiosennego święta Pesach urządzane jest poszukiwanie resztek zakwasu, na przykład okruszków chleba. W poszukiwaniach uczestniczą także dzieci. Resztki znalezionego chamecu, który może być pozostawiony celowo są palone nazajutrz. Znaleziony zakwas należy zostawić w wiadomym sobie miejscu, aby nie bylo potrzeby ponownego szukania. Według Tory wystarczy pokonać unieważnienia chamecu w myśli, ale rabini dodali do tego nakaz szukania chamecu.

Przebieg wieczoru: Przed rozpoczęciem poszuiwania chamecu odmaiwane jest błogosławieństwo: „Błogosławiony jesteś Ty, Haszem, Nasz Bóg, Król świata, który uświęciłeś nas swoimi przykazaniami i nakazałeś nam usunięcie chamecu”. Niezwłocznie po odmówieniu błogosławieństwa należy przystąpić do szukania chamecu. W tym czasie nie należy rozmawiać. Głowa rodziny ze świeczką w ręce przeszukauje kolejne pomieszczenia w mieszkaniu. Znalezienie chamecu po dokladnym uprzątnięciu domu jest bardzo trudne. Stąd zwyczajowo zostawia się w kilku miejscach okruchy chleba lub inny chamec, aby błogosłweiństwo nie zostało wypowiedziane bez potrzeby. Znalezione okruchy zbiera się do torebki, plastikowego lub papierowego talerza. Po zakończeniu poszukiwania chamecu następuje jego unieważnienie (bitul chamec). Dokonuje się tego poprzed wypowiedzenie nastepującej formuły: „Każdy chamec i zakwas, który znajduje się w moim posiadaniu, a którego nie zauważyłem i nie zniszczyłem, powinien zostać  unieważniony i uznany za pyl ziemi.”Jej oryginalna wersja jest napisana w języku aramejskim.

 


| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Glossary V2.0
Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra
ul. Twarda 6; 00-105 Warszawa
tel. 22 620 34 96
Nr konta bankowego: 04124010241111001005772107