Przeszłość drogowskazem

Tradycje żydowskie

Wydawnictwo

Nasze publikacje
 
Wirtualna Wystawa
Słownik pojęć judaistycznych
Wpisz szukane hasło



| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Stron: <  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54   >
Termin Definicja
Arbaat ha- minim

Arbaat ha- minim - ארבעת המינים

Cztery rodzaje roślin wchodzące w skład bukietu na święto Sukot. Są to: etrog - cytron, lulaw - gałęzie palmy daktylowej, arawa- wierzba i hadas- mirt. Wygląd oraz wielkość każdej z roślin wchodzących w skład arbaat ha-minim jest ściśle sprecyzowany w żydowskim prawie religijnym. Rośliny mają charakter symboliczny- symbolizują naród żydowski lub według innego tłumaczenia ciało człowieka.

Ciało człowieka:
Etrog - serce,
Lulaw - kręgosłup,
Mirt - oko
Wierzba  -usta

Naród żydowski:
Etrog - to owoc, który ma smak i zapach, symbolizuje ludzi, którzy są mądrzy i spełniają dobre uczynki
Lulaw - ma smak, ale nie ma zapachu, symbolizuje ludzi, którzy są mądrzy, ale nie spełniają dobrych  uczynków
Mirt - ma zapachu, ale nie ma smak, symbolizuje ludzi, którzy spełniają dobre uczynki, ale nie są mądrzy
Wierzba - nie ma smaku i nie ma zapachu, symbolizuje ludzi, którzy nie są mądrzy i nie spełniają dobrych uczynków

Podczas święta Sukot trwającego w Izraelu siedem, a w diasporze osiem dni podczas odmawiania Halelu trzyma się bukiet w prawej ręce, a w lewej etrog i potrząsa się na wszystkie strony świata, co symbolizuje boskie panowanie nad światem.

 
Aron ha-kodesz

Aron ha-kodesz – ארון הקודש  

miejsce, w którym przechowywane są rodały, czyli zwoje Tory. Aron ha kodesz znajduje się na wschodniej ścianie synagogi. W tradycji Żydów sefardyjskich to miejsce nazywa się hejchal. Świętość aron ha-kodesz przewyższa świętość synagogi, a zatem zabroniona jest jego sprzedaż i budowa z tych pieniędzy nowej synagogi. Jednym z największych honorów jest dostąpienie zaszczytu otwarcia aron ha-kodesz. Otwarcie ma znaczenie symboliczne, podczas modlitw w Rosz ha-Szana czy Jom Kipur. Kiedy aron ha-kodesz jest otwarty zgromadzeni w synagodze stoją, aby podkreślić jego świętość.
Aron ha-kodesz stał się integralną częścią synagogi dopiero w XII- XIV wieku. Wśród Żydów orientalnych był on najświętszym miejscem. Natomiast wśród Żydów aszkenazyjskich aż do XVII- XVIII wieku trwała rywalizacja pomiędzy świętością aron ha-kodesz a bimy (podwyższenia, z którego czytana jest Tora). Najpiękniejsze przykłady  aron ha-kodesz pochodzą z Polski i Włoch.

 
Aseret ha-Dibrot

Aseret ha-Dibrot – עשרת הדיברות

Dziesięć przykazań, które otrzymał Mojżesz od Boga na Górze Synaj. W Biblii wymienione są dwukrotnie. W Księdze Wyjścia 20: 2-17 (parsza Jitro) i w Księdze Powtórzonego Prawa 5: 6 -21. Pomiędzy tymi dwiema wersjami jest kilka różnic.
Pięć pierwszych przykazań dotyczą relacji człowieka z  Bogiem. Pięć kolejnych z bliźnim.

Motyw tablic z dziesięciorgiem przykazań występuje często nad aron ha-kodesz lub na ścianie frontowej synagogi. Niektóre gminy mają zwyczaj studiowania dziesięciorga przykazań podczas nauki Tory. Według Talmudu Jerozolimskiego należy czytać określone parsze dwa razy dziennie, ponieważ zawierają one dziesięć przykazań. W czasie kiedy w Jerozolimie istniała Świątynia był zwyczaj odmawiania dziesięciorga przykazań codziennie przed modlitwą Szma Israel. Według rabinów przekroczenie któregoś z nich jest wielkim grzechem.

 
Aseret Jemej Tszuwa

Aseret Jemej Tszuwa –  עשרת ימי התשובה

Dziesięć dni skruchy, dziesięć pierwszych dni miesiąca tiszrei, łączące Nowy Rok z Dniem Pojednania. Inną nazwą jest Jamim Noraim - straszne dni. Jest to czas rachunku sumienia i  skruchy. Według gemary w Nowy Rok otwierane są trzy księgi. Sprawiedliwi zapisywani są w księdze życia, źli w księdze śmierci, a los pośrednich decyduje się w Jom Kipur. Rambam nauczał, ze skrucha dokonana przez grzesznika w tych dniach jest szczególnie cenna.
Szabat pomiędzy Rosz ha-Szana a Jom Kipur nazywa się Szabat Szuwa (od wersu z Księgi Ozeasza) lub Szabat Tszuwa. W tym dniu rabin wygłasza w synagodze kazanie nawołujące do skruchy i powrotu do Boga. Parochet w synagodze ma kolor biały. Wielu ludzi ma zwyczaj ubierać się na biało. Biel symbolizuje czystość i niewinność.
Pomiędzy Rosz ha-Szana a Jom Kipur przypada post Gedaliasza. Odmawia się w tych dniach szczególne modlitwy: Awinu Malkeinu czy modlitwy błagalne Selichot.
Aseret Jemej Rachamim, Dziesięć Dni Miłosierdzia także ta nazwa Dziesięciu Dni Skruchy, ale nieco rzadziej pojawia się w tradycji żydowskiej.

 
Aw

Aw - אב 

Jedenasty miesiąc w kalendarzu żydowskim według rachuby z czasów Drugiej Świątyni rozpoczynającej  się w miesiącu tiszrei, lub piąty według rachuby z czasów Pierwszej Świątyni rozpoczynającej się w miesiącu nisan. To zawsze pełny miesiąc mający trzydzieści dni. Dziewiątego dnia miesiąca aw obchodzony jest post upamiętniający zburzenie Drugiej Świątyni. Natomiast 15 dnia tego miesiąca obchodzono święto Tu be-aw. W szabat poprzedzający post Tisza be-Aw czytany jest fragment z księgi Izajasza. Od nazwy haftary szabat ten nazywa się Szabat Hazon. Szabat przypadający bezpośrednio po poście to Szabat Nachamu. Nazwa pochodzi również z Księgi Izajasza. Według tradycji w tym dniu urodzi się Mesjasz. 15 dnia miesiąca aw obchodzone jest święto miłości - Hag ha-Ahawa. Źródła święta należy szukać w czasach biblijnych, misznaickich oraz w czasach Drugiej Świątyni. W tym dniu dziewczęta wychodziły do winnic, a chłopcy wybierali wśród nich partnerki.

 


| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Glossary V2.0
Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra
ul. Twarda 6; 00-105 Warszawa
tel. 22 620 34 96
Nr konta bankowego: 04124010241111001005772107