Przeszłość drogowskazem

Tradycje żydowskie

Wydawnictwo

Nasze publikacje
 
Wirtualna Wystawa
Słownik pojęć judaistycznych
Wpisz szukane hasło



| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Stron: <  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54   >
Termin Definicja
Sefer Tora

Sefer Tora - ספר תורה

Księga Tory. Pergaminowy zwój z hebrajskim tekstem Pięciu Ksiąg Mojżeszowych ręcznie wykonany i przepisany przez wykwalifikowanego skrybę – sofera, zwinięty wokół drewnianych lasek ze zdobionymi uchwytami. Zgodnie z tradycja każdy etap powstawania zwoju od przygotowania specjalnego pergaminu i utensyliów pisarskich po zwinięcie gotowego zwoju jest ściśle obwarowany zastrzeżeniami dotyczącymi jego koszerności. Przepisywanie Tory jest jedną z ważniejszych micwot w judaizmie. Tora zawiera 304 805 liter ułożonych w kolumny na zwoju. Kolumny liczą sobie 42 wiersze (u Żydów z Jemenu 50), a pozycja każdej litery jest ściśle określona i nie może być zmieniona pod rygorem nieważności całego zwoju (staje się on wówczas pasul – niewłaściwy, zepsuty). Zwój traktowany jest z najwyższym szacunkiem i przechowywany w najświętszym miejscu synagogi – w aron ha-kodesz. Sam zwój, owinięty w jedwab, okrywany jest dodatkowo bogato zdobioną tkaniną. Z przodu zawieszona jest ozdobna i wykonana z drogich metali plakietka z symbolami „Korony Prawa”, nawiązująca tradycyjnie do napierśnika noszonego przez Najwyższego Kapłana Świątyni (ha-kohen ha-gadol), przymocowana ponad gałkami lasek, na które jest nawinięty zwój, nazywanych „drzewem życia” (ec chajim). Zwój nie powinien być dotykany palcem. Do wskazywania odpowiednich fragmentów służy tzw. jad – wskazówka zakończona często miniaturową dłonią z wyprostowanym palcem wskazującym. Wniesienie nowego zwoju Tory do synagogi jest okazją do wielkiego święta dla całej społeczności. Wszystkie zwoje tory wyjmowane są podczas święta Simchat Tora (Radość Tory) oznaczającego zamknięcie starego i rozpoczęcie nowego cyklu czytania świętego tekstu.

 
Seuda szliszit

Seuda szliszit - סעודה שלישית

Dosłownie: trzecia uczta; posiłek spożywany w sobotę popołudniu. Jest to zwykle najmniejszy i najskromniejszy z trzech posiłków szabatowych. Je się wówczas sałatki, gefilte fisz wg tradycji aszkenazyjskiej, a tuńczyka, ostry sos (harisa) i owoce wg tradycji sefardyjskiej. W czasie uczty śpiewane są religijne pieśni takie jak: Bnei Heichala (hymn autorstwa kabalisty Izaaka Lurii), Mizmor le-Dawid (psalm 23) czy Jedid ha-nefesz (pijut z XVI wieku). Istnieją rozbieżności co do konieczności odmawiania kidusz przed tym posiłkiem, jak również co do tego czy należy spożywać chleb.

 
Sewiwon

Sewiwon – סביבון

bączek używany do gier w Święto Chanuka. Na każdej ze ścian bączka widnieje jedna z hebrajskich liter: nun, gimel, he, pe – czyli skrót od wyrażenia - nes gadol haja po (wielki cud tu się stał).

 
Sfirat Omer

Sfirat Omer - ספירת עומר

Liczenie omerów (omer – jednostka miary jęczmienia składana w ofierze w Świątyni); odliczanie dni pomiędzy świętami Pesach i Szawuot – jest ich 49. Pierwszy dzień omeru (czyli pierwszy dzień, kiedy w ofierze składano jęczmień) to 16 dzień miesiąca nisan (drugi dzień Pesach), a ostatni to pięćdziesiąty dzień – początek Szawuot (kiedy w Świątyni rozpoczynano ofiarowanie chlepa upieczonego z pszenicy). Liczenie omerów wyraża również oczekiwanie na nadanie Tory, które tradycyjnie upamiętnia święto Szawuot. Nakaz liczenia omerów pochodzi z Księgi Kapłańskiej 23:15-16. Tradycyjnie w każdy rozpoczynający się dzień omeru, czyli wieczorem, po zapadnięciu zmroku, odmawia się odpowiednie błogosławieństwo i oznajmia się liczbę omerów. Prawie cały okres sirat omer jest okresem przypominającym żałobę. Halacha zabrania wówczas obcinania włosów, golenia się, słuchania i gry na instrumentach muzycznych, zawierania małżeństw czy organizowania zabaw. Ma to, wg tradycji, przypominac o śmierci 24 000 studentów Rabiego Akiwy. Jedynie 33 dzień liczenia omerów jest dniem zwolnionym z obowiązku żałoby, kiedy można bawic się a nawet zawierać związki małżeńskie. Współcześnie w Izraelu jest to ulubiony dzień pikników i zabaw na świeżym powietrzu – urządza się zabawy przy ogromnych ogniskach. Chabad organizuje w tym dniu parady ukazujące jedność i dume z bycia Żydem. Żydzi aszkenazyjscy celebrują radość 33 dnia liczenia omerów, a sefardyjscy 34 dnia.

 
Sidur

Sidur - סידור

Modlitewnik zawierający modlitwy ułożone według określonego porządku. Niektóre modlitewniki zawierają tylko modlitwy na dni powszednie. Inne są uzupełnione o modlitwy szabatowe.Są także modlitewniki zawierające modlitwy na święta – czyli sidur szalem.

 


| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Glossary V2.0
Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra
ul. Twarda 6; 00-105 Warszawa
tel. 22 620 34 96
Nr konta bankowego: 04124010241111001005772107