Przeszłość drogowskazem

Tradycje żydowskie

Wydawnictwo

Nasze publikacje
 
Wirtualna Wystawa
Słownik pojęć judaistycznych
Wpisz szukane hasło



| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Stron: <  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54   >
Termin Definicja
Rosz ha-szana

Rosz ha-szana - ראש השנה

Początek roku, nowy rok. Święto przypadające pierwszego i drugiego dnia miesiąca tiszrei. Wg kalendarza święto nie może wypaść w pierwszy, czwarty lub szósty dzień tygodnia. Rozpoczyna nowy rok dla ludzi, zwierząt i umów. To początek tzw. Strasznych Dniu lub Dziesięciu Dni Skruchy – okresu rozpoczynającego cykl tzw. Wielich Świąt w miesiący tiszrei (od Rosz ha-Szana do Simchat Tora). Dzień uważany za dzień przypomnienia o konieczności skruchy, przypomnienia za pomocą dęcia w róg barani – stąd inna nazwa święta – Zikaron terua. Rosz ha-Szana jest świętem, podobnie jak święta pielgrzymie. Do liturgii na ten dzień dodaje się szereg dodatkowych modlitw, w tym powtórzenia Amidy i najdłuższy spośród świąt musaf. Składa się tradycyjne życzenia – szana towa u-metuka, czyli dobrego i słodkiego roku. Jako, że rozpoczynają się wtedy Straszne Dni prowadzące do Jom Kipur, kiedy Bóg ma podejmować decyzje dotyczące losu ludzi na cały rok, dodaje się często do życzeń sformułowanie – obyś był zapisany i zapieczętowany na przyszły rok (ktiwa we-chatima towa). Pierwszego dnia po południu odprawiany jest nad brzegiem płynącej wody (rzeki) obrzęd tasz lich, dzięki któremu rytualnie pozbywa się grzechów wytrząsając zakamarki kieszeni, bądź rzucając do wody kawałki chleba lub kamyki.
Tradycyjnie w Rosz ha-Szana spożywa się słodkie potrawy, z najpopularniejszym jabłkiem maczanym w miodzie na czele. Dodatkowo spożywa się daktyle, granaty czy gefilte fisz.

 
Ruach ha-Kodesz

Ruach ha-Kodesz – רוח הקודש

Duch Święty; w judaizmie termin opisujący bezpośrednie „narzędzie komunikacji Boga i ludzi” - ducha Boskiego, natchnienie autorów biblijnych, które miały powstać pod jego wpływem.

 
Sandak

Sandak - סנדק

słowo pochodzi z języka greckiego, oznacza ojca chrzestnego. Jest nim mężczyzna trzymający na kolanach dziecko w czasie ceremonii obrzezania. To wielki zaszczyt, do którego jest zapraszany zwykle dziadek dziecka lub poważany członek gminy.
Zaszczyt wniesienia dziecka przypada zwykle bezdzietnej parze (zwanych w języku jidysz kwater i kwaterin).

 
Sanhedryn

Sanhedryn - סנהדרין

Termin pochodzący z języka greckiego; w tradycji żydowskiej oznacza żydowski sąd obradujący w czasach hellenistycznych lub też jeden z traktatów talmudycznych, traktujący o postępowaniu sądowym. Sąd był powoływany we wszystkich miastach zamieszkanych przez Żydów, a w posiedzeniach brało udział 23 sędziów. W Jerozolimie zasiadał tzw. Wielki Sanhedryn, najwyższy sąd Izraela, liczący sobie 71 sędziów, który mógł sądzić nawet króla. Spotkania odbywały się codziennie oprócz szabatów i świąt w Sali położonej niedaleko Świątyni. Jego decyzje były wiążące. Ostatnie posiedzenie odbyło się w roku 358 i dotyczyło ustalenia kalendarza żydowskiego.

 
Seder

Seder - סדר

Porządek; rytualny posiłek spożywany w wigilię pierwszego dnia święta Pesach w Izraelu, a w diasporze w pierwszy i drugi dzień. W trakcie sederu czytana jest opowieść o wyjściu z Egiptu – Hagada szel Pesach. Zawarte w niej teksty mówią o ciężkim życiu niewolnika i o pragnieniu wolności, aż wreszcie o opuszczeniu Egiptu pod przewodnictwem Mojżesza. Etapy sederu: kadesz (specjalny świąteczny kidusz – pierwszy kielich wina), u-rchac (rytualne umycie rąk – zwykle bez błogosławieństwa), karpas (spożycie gorzkich ziół maczanych w słonej wodzie – na pamiątkę ciężkiego losu i łez wylanych w Egipcie), jachac (złamanie środkowej z trzech mac wystawionych na stole; większy kawałek zostaje schowany przed dziećmi jako afikoman – do znalezienia i spożycia po posiłku), magid (zaproszenie do udziału w sederze wygłaszane po aramejsku, następnie rozpoczyna się czytanie Hagada na Pesach – historii pobytu i wyjścia z Egiptu ku wolności; w trakcie najmłodszy członek rodziny zadaje tradycyjne cztery pytania na temat odmienności wieczoru pesachowego) na zakończenie tej części wypija się drugi kielich wina; rachaca (rytualne obmycie rąk z błogosławieństwem), moci maca (błogosławieństwo nad macą), maror (spożycie maroru – gorzkich ziół zanurzanych w charoset), korech (spożycie „kanapki” Hilela – gorzkich ziół umieszczonych miedzy dwoma kawałkami macy), szulchan orech (spożycie świątecznego posiłku), całun (znalezienie i zjedzenie afikomanu), barech (odmówienie błogosławieństwa po spożyciu posiłku; wypicie trzeciego kielicha wina oraz przygotowanie kielicha wina dla proroka Eliasza, który wg tradycji pojawia się w trakcie kolacji pesachowej), halel (psalmy od 113 do 118, a po nich psalmu 136; wypicie i błogosławieństwo nad czwartym kielichem wina), nirca (prośba o Boską akceptację modlitw sederu, wezwanie o przyjście mesjasza i składanie tradycyjnych życzeń – „następnego roku w Jerozolimie”). Po tym śpiewa się tradycyjne piosenki, m.in. Chad gadija. Na zakończenie można odczytać Pieśń nad Pieśniami.

 


| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Glossary V2.0
Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra
ul. Twarda 6; 00-105 Warszawa
tel. 22 620 34 96
Nr konta bankowego: 04124010241111001005772107