Przeszłość drogowskazem

Tradycje żydowskie

Wydawnictwo

Nasze publikacje
 
Wirtualna Wystawa
Słownik pojęć judaistycznych
Wpisz szukane hasło



| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Stron: <  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54   >
Termin Definicja
Purim

Purim - פורים

Los; święto przypadające 14 dnia miesiąca adar, w roku przestępnym obchodzone w drugim adarze. Upamiętnia ocalenie Żydów perskich. Wydarzenia miały miejsce w Imperium Perskim za panowania Ahaszwerosza a zostały opisane w księdze Estery. Wezyr króla Persji zaplanował zagładę wszystkich Żydów mieszkających w królestwie. Żona króla Estera dowiedziawszy się o jego planach wybłagała u króla zmianę planów ratując tym samym swoich rodaków a skazując na śmierć Hamana i jego synów. Święto symbolizuje zatem trwałość narodu żydowskiego, który istnieje pomimo wielu niesprzyjających wydarzeń. W dniu święta każdy Żyd ma obowiązek wysłuchania czytanej na głos w synagodze Księgi Estery. Zwyczaj nakazuje, by w momencie czytania imienia prześladowcy – Hamana, zagłuszać je przy pomocy klaskania lub grzechotania. Inny zwyczaj nakazuje spożyć znaczne ilości alkoholu – tyle, by nie być w stanie odróżnić zawołania „błogosławiony Mordechaj” od „przeklęty Haman”.

 
Purim katan

Purim katan - פורים קטן

W roku przestępnym, w którym dodawany jest drugi miesiąc adar, święto Purim obchodzone jest w drugim adarze, natomiast w pierwszym adarze przypada tzw. Purim katan - mały purim.

 
Purim szpil

Purim szpil – פורים שפיל

Z języka jidysz, sztuka purimowa. Przedstawienia odgrywane w święto Purim, o bardzo prześmiewczym charakterze. Ich akcja zwykle odnosi się do historii opisanej w Księdze Estery, choć owo odniesienie może być bardzo luźne, a sama sztuka traktować o jakichś aspektach życia współczesnego.

 
Raw

Raw - רב

Rabin, nauczyciel religijny; nazwa pochodzi z rdzenia oznaczającego wielkość. Tytuł nadawany regijnemu liderowi danej społeczności skupionej wokół synagogi, który pełni funkcje administracyjne, kieruje życiem religijnym wspólnoty – prowadzi nabożeństwa, pełni rolę doradcy i interpretatora prawa religijnego. Nie jest duchownym a jego autorytet opiera się o wiedzę i pobożność. Formalnie wszyscy rabini są sobie równi, a hierarchia dotyczy tylko autorytetu wiedzy.
Funkcja rabina pojawiła się w historii judaizmu po zburzeniu Świątyni, kiedy należało zreformować i dostosować religię do nowych warunków. Pierwsi rabini wywodzili się z kręgu „uczonych w Piśmie”. Organizowali życie religijne i dostosowywali prawo do sytuacji, kiedy zabrakło Świątyni. Współcześnie, choć funkcję tę sprawują głównie mężczyźni, którzy ukończyli wyższą szkołę talmudyczną i zostali ordynowani na rabinów, niektóre odłamy reformowane akceptują także kobiety na tym stanowisku.

 
Rosz chodesz

Rosz chodesz - ראש חודש 

Początek miesiąca w kalendarzy religijnym, zwykle pierwszy dzień miesiąca, choć w przypadku  miesięcy, które liczą trzydzieści dni także ostatni dzień miesiąca jest uważany za pierwszy dzień kolejnego. W Księdze Wyjścia 12:1-2 oraz Liczb 10:10 Bóg nakazuje Mojżeszowi uroczyste obchodzenie Rosz Chodesz. Także księgi prorockie zawierają informacje o początku miesiąca. Uważa się, że w czasach biblijnych był on dniem odpoczynku od pracy. Zaś informację z Księgi Samuela można interpretować, że Rosz chodesz obchodzono dwa dni, choć być może dotyczy to jedynie określonych miesięcy. Za czasów Świątyni składano tego dnia specjalne ofiary. W czasach talmudycznych nadejście Rosz chodesz było ogłaszane przez Sanhedryn po zbadaniu świadectw tych, którzy widzieli molad (nów księżyca). Informacja o początku miesiąca była przekazywana gminom żydowskim za pomocą ognisk i pochodni palonych na szczytach gór. Kiedy zwyczaj ten przejęli także Samarytanie, zaprzestano przekazywania informacji w ten sposób. Wysłańcy Sanherdynu przejęli tę funkcję.
Obecnie termin Rosz chodesz jest ustalony za pomocą kalendarza wprowadzonego przez Hilela. W szabat poprzedzający początek miesiąca ogłasza się jego nadejście. Jeśli Rosz chodesz wypada w szabat, to jego nadejście ogłasza się w szabat tydzień wcześniej. Nigdy nie ogłasza się nadejścia Rosz chodesz tiszre. W Rosz chodesz  zachodzą zmiany w modlitwach. Do Szmone esre oraz Birkat ha-mazon dodaje się jaale we-jawo. W modlitwie porannej dodaje się Halel oraz czytanie Tory, po czym następuje musaf - modlitwa dodatkowa. Modlitwa Kidusz lewana jest recytowana już po nadejściu nowego miesiąca, zwykle w sobotę wieczorem. Istnieje zwyczaj poszczenia w dzień poprzedzający Rosz chodesz, stąd często ten dzień nazywany jest Jom Kipur Katan. Współcześnie popularnym zwyczajem są spotkania kobiet. Tematy spotkań są różne, często dotyczą roli kobiety w judaizmie lub poświęcone są edukacji religijnej.

 


| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Glossary V2.0
Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra
ul. Twarda 6; 00-105 Warszawa
tel. 22 620 34 96
Nr konta bankowego: 04124010241111001005772107