Przeszłość drogowskazem

Tradycje żydowskie

Wydawnictwo

Nasze publikacje
 
Wirtualna Wystawa
Słownik pojęć judaistycznych
Wpisz szukane hasło



| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Stron: <  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54   >
Termin Definicja
Akedat Icchak

Akedat Icchak

Dosłownie związanie Izaaka, inaczej ofiarowanie Izaaka. Historia ofiarowania Izaaka  znajduje się w Księdze Rodzaju 22:1-19. Jest podawana za przykład bezgranicznego poddania się woli Boskiej i wiary w Boga. Akedat Icchak to historia próby, przed jaką stanął Abraham, kiedy Bóg nakazał mu złożyć ofiarę z syna. Izaak był młodszym synem Abrahama. Jedynym ze związku z Sarą. Sara urodziła syna w podeszłym wieku. Sens Akedat Icchak próbowano wyjaśnić na różne sposoby.
W midraszu Genesis Raba Akedat Icchak została przedstawiona jako ofiarowanie, a nie zabicie na ołtarzu.
Według rabina Jony ibn Janacha Bóg miał domagać się tylko symbolicznej ofiary,
Według Rasziego Bóg nakazał Abrahamowi złożenie Izaaka na ołtarzu, ale nie złożenie ofiary z niego, poprzez pozbawienie go życia.
Nie ma zgody w jakim wieku był Izaak w chwili ofiarowania. Według wielu rabinów był dorosły.
Niektórzy chasydzcy rabini widzieli w ofiarowaniu Izaaka karę. W ten sposób Bóg chciał ukarać Abrahama za jego postępowanie z Hagar i synem Iszmaelem (pierworodnym synem Abrahama, którego matką była niewolnica Hagar)

 
Alija

Alija - עליה

Słowo oznaczające - wznoszenie, wstępowanie. Termin mający kilka znaczeń: emigrację Żydów do Izraela, pielgrzymkę do Jerozolimy (z okazji trzech świąt pielgrzymich: Pesach, Szawuot, Sukot) lub wezwanie do publicznego czytania Tory w synagodze.

Alija - wezwanie do czytania jednego z fragmentów Tory przypadającego na dany dzień. W szabat rano czytanie dzieli się na siedem części. Kolejny czytający to maftir. On otrzymuje tez prawo odczytania haftary. W szabat podczas modlitwy popołudniowej czytana jest parsza na następny tydzień, a czytanie podzielone jest na trzy części. Nie ma maftira, ani haftary. W święto czytanie podzielone jest na pięć części. W przeszłości każdy wezwany do czytania odczytywał samodzielnie fragment Tory. Współcześnie w większości gmin tę rolę pełni baal krija, czytający na głos, a wezwany czyta wraz z nim szeptem. Według halachy pierwsza alija jest zarezerwowana dla kohena, druga dla lewity, kolejne dla Izraela. Wśród Żydów postępowych kobiety także otrzymują prawo aliji.

Alija le-regel  pielgrzymka. W czasach kiedy istniała Świątynia pielgrzymki odbywano z okazji trzech świat: Pesach, Szawuot, Sukot. To tak zwane święta pielgrzymie, w języku hebrajskim szlosz ha-regalim. W tych terminach przybywało do Jerozolimy wielu pielgrzymów. Nakaz odbycia pielgrzymki znajdziemy w księdze Powtórzonego Prawa 16:16. Po zburzeniu Świątyni i rozproszeniu Żydów nadal pielgrzymowano do Jerozolimy oraz miejsc związanych z postaciami biblijnymi (Hebron - grobowiec Sary i Abrahama, Bet Lechem- grób Racheli).
Wśród wyznawców chasydyzmu popularne są pielgrzymki do grobów cadyków. Szczególnie licznie są one odwiedzane w rocznicę śmierci cadyka (w miesiącu adar tysiące chasydów odwiedza grób Elimelecha z Leżajska, w miesiącu ijar grób Rema w Krakowie ). Przed Rosz ha Szana licznie odwiedzane są groby cadyków pochowanych w Izraelu.

 
Amida

Amida - עמידה 

Modlitwa odmawiana trzy razy dziennie, w czasie modlitwy porannej, popołudniowej i wieczornej. Stanowi ich główną część. Zwana także Szmone erse brachot - Osiemnaście błogosławieństw, lub krócej - Szmone erse. Nazwa pochodzi od czasownika la’amod –stać. Wymaga określonej postawy: modlący się powinien stać wyprostowany ze złączonymi nogami - na podobieństwo aniołów. Modlitwa odmawiana jest szeptem. Wzorem była modlitwa Chany, która prosząc Boga o dziecko modliła się cicho, tak, aby nikt jej nie słyszał. Została ustanowiona przez rabinów po zburzeniu Świątyni. Jest kontynuacją ofiar składanych w Świątyni. Należy ją odmawiać stojąc twarzą w kierunku Jerozolimy.
Szalijach cibur powtarza modlitwę Szmone esre głośno (rano i popołudniu). Amida w czasie modlitwy Arawit nie jest powtarzana głośno. W czasie powtórki dodaję się nastepujące części: Kdusza, Modim oraz błogosławieństwo kapłańskie - Birkat ha-kohanim. Zwyczaj powtórzenia modlitwy został wprowadzony, aby ci, którzy ni znają modlitwy mogli dopełnić obowiązku modlenia się (wg rabinów był spór czy odmawianie modlitwy wieczornej jest obowiązkowe czy też nie). Powtórzenie modlitwy przez prowadzącego (szalijach cibur) wymaga obecności dziesięciu mężczyzn (minjanu).

 
Amoraim

Amoraim – אמוראים

uczeni działający od III do VI  n.e . Nazwa pochodzi z języka aramejskiego, amora oznacza mówcę, tłumacza, którego zadaniem w czasie istnienia Świątyni przekazywał i objaśniał ludziom słowa uczonych. W czasach talmudycznych ten termin stał się inną nazwą uczonego.
Amoraim są autorami Gemary. Głównymi ośrodkami ich działalności były Cezarea, Seforis, Tyberiada w Palestynie oraz Sura, Pumbedita i Nehardea w Babilonii. Ośrodki myśli talmudycznej w Palestynie i w Babilonii były ze sobą w ścisłym kontakcie, uczeni obu centrów pomagali sobie wzajemnie w rozwiązywaniu zawiłych problemów halachicznych.
Dziś znanych jest trzy tysiące amoraim.
Amoraim byli kontynuatorami pracy tanaitów. Najsłynniejszymi uczonymi pochodzącymi z Palestyny byli: Joszua ben Lewi, Szmuel ben Nachmai, a w Babilonii: Raw, Huna, Rawa.
Okres pracy amoraim w Palestynie dzieli się na pięć pokoleń, zaś w Babilonii na siedem ( lub osiem według innego podziału)

 
Anusim

Anusim (marani, convertos) - אנוסים

Hiszpańscy i portugalscy Żydzi zmuszeni do konwersji na chrześcijaństwo pod koniec XIV i XV wieku. Tym terminem byli określani przez Żydów, którzy się nie konwertowali. Pomimo przyjęcia chrześcijaństwa ich status nie uległ poprawie i odnoszono się do nich z dużą rezerwą. W XVII wieku część marranos opuściła Płw. Iberyjski, a pozostali wtopili się w otoczenie.

 


| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Glossary V2.0
Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra
ul. Twarda 6; 00-105 Warszawa
tel. 22 620 34 96
Nr konta bankowego: 04124010241111001005772107