Przeszłość drogowskazem

Tradycje żydowskie

Wydawnictwo

Nasze publikacje
 
Wirtualna Wystawa
Słownik pojęć judaistycznych
Wpisz szukane hasło



| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Stron: <  1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54   >
Termin Definicja
Kabalat szabat

Kabalat szabat - קבלת שבת

Przyjęcie, powitanie szabatu. Modlitwa odmawiana w piątkowy wieczór poprzedzająca modlitwę wieczorną. Składa się z poematów religijnych (pijut) i psalmów. Zwyczaj odmawiania specjanych modlitw na powitanie szabatu rozpowszechnił się wśród mistyków z Safed w XVI wieku. Ari i jego uczniowie mieli zwyczaj zdawać relację Bogu ze swoich uczynków popełnionych w ciągu tygodnia. Następnie wychodzili za miasto ubrani w białe stroje, aby tam przyjąć szabat. W Talmudzie w traktacie Szabat czytamy, że rabin Hanania i rabin Janai w podobny sposób witali szabat. Wprawdzie układ modlitw jest różny wśród różnych społeczności żydowskich, ale można wyróżnić kilka stałych części: Psalm 29, pijut Lecha Dodi (skomponowany przez Szlomo ha-lewi Akabeca w XVI wieku), Psalm 92 i 93. Następnie odmawiany jest fragment z traktatu Szabat- Be-madlikim. Istnieje także zwyczaj czytania Pieśni nad Pieśniami przed modlitwa kabalat szabat.

 
Kabała

Kabała - קבלה

Mistyczna szkoła judaizmu; nazwana tak od czasownika lekabel – otrzymywać. Podstawą jest mistyczna interpretacja nauk zawartych w między innymi Torze, Księdze Zohar, czy Sefer Jecira. Jednym z jej elementów jest przekonanie o niezwykłym charakterze języka hebrajskiego, a przede wszystkim liter jego alfabetu.

 
Kadisz

Kadisz - קדיש

Modlitwa pochwalna w języku aramejskim, pochodząca z I-II wieku naszej ery. Modlitwa chwaląca Boga, Jego wielkość i świętość. Jest kilka rodzajów kadiszu: kadisz szalem- קדיש שלם pełny kadisz, wersja odmawiana na zakończenie nabożeństwa - prośba skierowana do Boga, by przyjął modlitwy; haci kadisz - חצי קדיש - pół kadiszu, ta forma jest odmawiana po zakończeniu danej części modlitw; kadisz de-rabanan (קדיש דרבנן) odmawiany na zakończenie studiów Tory; kadisz jatom- קדיש יתום  wersja odmawiana przez prawie cały rok po śmierci bliskiego członka rodziny oraz w rocznicę jego śmierci; kadisz achar ha-kwura (קדיש אחר הקבורה) kadisz recytowany po złożeniu do grobu.
Jedną z funkcji kadiszu odmawianego w czasie modlitwy w synagodze jest łączenie poszczególnych fragmentów liturgii w jedną całość. Kadisz żałobny odmawia się w imieniu zmarłego. Odmawia go syn lub najbliższy krewny zmarłego w obecności dziesięciu mężczyzn. Kadisz odmawiany w synagodze ma odpowiednią śpiewną intonację. Melodia może się różnić w zależności od społeczności, dnia w ktorym jest odmawiany czy pozycji w całej sekwencji modlitw (kadisz żałobny nie jest śpiewany). Żydzi sefardyjscy i orientalni zwykle siedzą podczas recytacji kadiszu (oprócz kadiszu po modlitwie Amida). Żydzi aszkenazyjscy zwykle stoją. Początkowe słowa modlitwy mają swe źródło w księdze Ezechiela 38:23, jest to wizja Boga, którego wiekość uznają wszystkie narody. Końcowe słowa (w żałobnym kadiszu i w pełnym) to prośba o pokój, mająca swe źródło w Ksiedze Hioba 25:1. Kadisz obok modlitwy Amida i Szma to jedna z najważniejszych modlitw w liturgii żydowskiej.

 
Kaparot

Kaparot – כפרות

Obrzęd odprawiany w wigilię święta Jom Kipur. Nazwa pochodzi z języka hebrajskiego - kapara oznacza pokutę. Obyczaj kaparot wywodzi się z Babilonii. Stamtąd rozpowszechnił się w Hiszpanii, Francji, a następnie w Europie wschodniej. Podczas kaprot trzykrotnie recytuje się wersety z Psalmu 107 oraz z Księgi Hioba 33: „To w moim zastępstwie, to w zamian za mnie, to moja pokuta. Niech ten kogut / ta kura idzie na śmierć, a ja wejdę w pokoju w dobre i długie życie”. Recytując przytoczone wersety kręci się nad głową kogutem (mężczyźni) lub kurą (kobiety). Ptak po zakończeniu obrzędu jest zabijany, a jego mięso przeznacza się dla ubogich. Zamiast zwierzęcia często używa się drobnych pieniędzy, które są potrząsane nad głową w czasie recytowania powyżej przytoczonych fragmentów z Biblii.
Źródło kaparot to według niektórych badaczy obrzęd składania ofiary z barana w Jom Kipur w czasach Świątyni Jerozolimskiej. Pierwsze informacje o kaparot pochodzą czasów gaonów.

 
Karpas

Karpas - כרפס

Seler lub inne warzywo na przykład ziemniak, pietruszka spożywany w czasie kolacji sederowej podczas święta Pesach. Symbol ubogiego życia w Egipcie.

 


| A | B | C | D | E | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z


Glossary V2.0
Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra
ul. Twarda 6; 00-105 Warszawa
tel. 22 620 34 96
Nr konta bankowego: 04124010241111001005772107