Przeszłość drogowskazem

Tradycje żydowskie

Wydawnictwo

Nasze publikacje
 
Wirtualna Wystawa
Ośrodek edukacji hebrajskiej w Grodnie Drukuj Poleć znajomemu

 

Grodno to obecnie jeden z najbardziej uznanych centrów edukacji hebrajskiej w Polsce.

Od samego początku, odkąd w mieście powstała pierwsza nowoczesna hebrajska szkoła, stało się ważnym ośrodkiem, do którego spieszyła najlepsza żydowska młodzież,  z zapałem i  cierpliwością stająca do zmagań o zdobycie nowoczesnego hebrajskiego wykształcenia. Miejscem, do którego ściągali wówczas – przed dwudziestu pięciu laty – były kursy pedagogiczne towarzystwa „Maficej Haskala” pod kierownictwem nieżyjącego już Kohnsztama. Instytucja ta cieszyła się wielką renomą w środowiskach żydowskich a wielu jej absolwentów pełni obecnie ważne funkcje w systemie edukacji narodowej. W tym samym czasie w Grodnie powstał reformowany cheder „La-Tora U-la-Teuda”, będący pierwszą hebrajską szkołą w tym mieście. Te placówki jednak zostały zamknięte w czasie wojny i dopiero w 1922 roku tradycję hebrajskich szkół w Grodnie podjęło stowarzyszenie oświatowe „Tarbut”. Powoli i niepewnie, bez wystarczających środków i niezbędnego doświadczenia, ci „wizjonerzy” (tak postrzegali ich zarówno przyjaciele, jak i wszyscy inni) otwierali kolejne oddziały szkoły ludowej. Prawdę powiedziawszy, także ci najbardziej optymistycznie nastawieni nie wyobrażali sobie wówczas, że kładą podwaliny pod rozbudowaną sieć hebrajskich instytucji edukacyjnych w mieście. Efekty tej pierwszej próby zadziwiły wszystkich, tych z bliska i tych z daleka, ukazując w jak dużym stopniu Grodno spragnione było nowoczesnej hebrajskiej edukacji. owa szkoła wzbudziła powszechny entuzjazm lokalnej społeczności, i w ciągu tygodnia zapisało się do niej 200 uczniów. Wkrótce nastąpiło otwarcie kolejnych 4 oddziałów. Dziś oczywiste jest, że największa liczba uczniów kieruje się do placówek prowadzonych przez „Tarbut”, zaś ich uczniowie wybijają się w każdym przedsięwzięciu, również poza murami szkoły. Podziwiając dziś dwa domy dziecka, trzy szkoły ludowe, gimnazjum i seminarium nauczycielskie „Tarbutu” w Grodnie trudno uwierzyć, jak skromne były początki całego dzieła, i że minęło od nich zaledwie dziewięć lat. Z pewnością mógłby nie uwierzyć w to ktoś, kto nie widział niezwykłego, wielkiego oddania i pracowitości miejscowych działaczy towarzystwa „Tarbut” i nauczycieli ich placówek. Niejednokrotnie napotykali na przeszkody, które nie zawsze udawało się szybko pokonać. Mimo wszystko w ostatecznym  efekcie udało się unowocześnić i ulepszyć istniejące budynki, dostosowując je do potrzeb placówek oświatowych,  zakupić konieczne meble i przyrządy potrzebne do nauki, a również, co najważniejsze – zaprosić do pracy w szkołach najwybitniejszych nauczycieli z Grodna i innych ośrodków. Dzięki intensywnej pracy w krótkim czasie szkoły te stały się wzorowymi placówkami w mieście i w całym regionie. Uznały to także władze państwowe po pierwszych wizytach w ich progach. Społeczeństwo zaś żywiło wobec nich bezgraniczne zaufanie. Wszystko to stwarzało możliwość otwierania niemal co roku nowej placówki, z roku na rok wzrastała także liczba uczniów, przekraczając w ostatnim roku szkolnym 800 osób, czyli jedną trzecią wszystkich żydowskich dzieci w mieście w wieku szkolnym.

Progi gimnazjum opuściły już dwa roczniki wychowanków. Absolwenci nie przynieśli wstydu swojej szkole – wielu z nich wybrało emigrację do ziemi Izraela. Inni zaś kontynuują naukę na wyższych uczelniach, gdzie wyróżniają się zarówno wiedzą jak i oddaniem sprawie narodowej.

Ukoronowaniem tych wspaniałych osiągnięć jest seminarium nauczycielskie, otworzone przed pięcioma laty. Jego założycieli cechowała wyjątkowa odwaga, rozum i wiarą. Był to czas wyjątkowo trudny dla placówek „Tarbutu”, brakowało środków finansowych, a także doświadczonej kadry, i powodzenie całego przedsięwzięcia stało pod znakiem zapytania. Nie było także pewne, czy znajdzie się wystarczająca liczba słuchaczy. Jednak wysiłki zostały nagrodzone sukcesem. Dziesiątki studentów z Grodna i okolic, spragnionych hebrajskiej edukacji, zaczęły co roku napływać tłumnie do tej placówki: tu mogą zdobyć przygotowanie zawodowe na przyszłość. W ciągu niewielu lat swego istnienia seminarium zdążyło zasłynąć poziomem nauczania a jego nazwa jest rozpoznawana na terenie całej Polski. W tym roku zakończył się pierwszy etap jego rozwoju, uwieńczony wyjątkową uroczystością. Absolwenci placówki, pierwsi słuchacze, którzy pięć lat temu rozpoczęli pierwszy rok nauki, ukończyli w tym roku rok piąty i stanęli do egzaminu przed specjalną państwową komisją, oraz otrzymali dyplomy, upoważniające ich do nauczania w szkołach ludowych.

Wpływ placówek edukacyjnych „Tarbutu” nie ogranicza się do granic Grodna, lecz sięga także bliższych i dalszych okolic. W gimnazjum a w szczególności w seminarium nauczycielskim, przebywa wielu uczniów z innych miast. W ten sposób Grodno stało się naturalnym centrum dla wszystkich wychowanków hebrajskich szkół w okolicy: po ukończeniu pewnego etapu nauki w rodzinnych miejscowościach przyjeżdżają tu, by kontynuować edukację. Miejscowy komitet stowarzyszenia „Tarbut” oraz organizacja pomocy „Ezrat Ha-Tarbut” starają się poprawić sytuację bytową uczniów spoza Grodna, w większości pochodzących z niezamożnych rodzin.

Minęło dziewięć lat. Cegła po cegle,  wyłącznie własnymi siłami, działaczom udało się wznieść gmach edukacji o wielkim znaczeniu i wpływie.

 

tł. Magdalena Sommer

 
następny artykuł »
Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra
ul. Twarda 6; 00-105 Warszawa
tel. 22 620 34 96
Nr konta bankowego: 04124010241111001005772107